Historia Esencji Karmelitańskiej

Historia Esencji Karmelitańskiej to niemal historia cywilizacji.

Stosowanie olejków eterycznych w leczeniu schorzeń rozpoczęło się w okresie starożytnej dynastii Shang. W miarę rozwoju cywilizacji towary wytwarzane w starożytnych Chinach zaczęły przekraczać granice kraju i przedostawały się do Azji środkowej i Azji mniejszej. Wśród tych towarów znajdowaly się cudowne substancje zapachowe i leki roślinne - olejki eteryczne. Rozprzestrzeniając się po Azji olejki eteryczne dotarły do starożytnej Grecji i starożytnego Egiptu. Kapłani w tych krajach uczyli się ich stosowania i poznawali ich własciwosci. Olejki stosowano nie tylko do upiększania, nadawania zapachu i namaszczania ciała ale do balsamowania ciał zmarłych dostojników i leczenia chorób. Silne właściwości lecznicze i konserwujące olejków eterycznych wykorzystywano w medycynie chińskiej, szczególnie w okresie panowania dynastii Ming. Po upadku Egiptu wiedzę kapłanów egipskich przejęli kapłani rzymscy a od nich w miarę rozwoju chrześcijaństwa mnisi zakonów europejskich. Doskonalona na przestrzeni współczesnych wieków wiedza o właściwościach olejków eterycznych zaowocowała powstaniem słynnego ze skuteczności leku mnichów zakonu Karmelitów, zawierającego mieszaninę wybranych olejków eterycznych.

Esencja Karmelitańska to jeden z najstarszych i najsłynniejszych, złożonych leków europejskich o ponad 400 – letniej tradycji. Nazwa łacińska tego leku Spiritus Melissae compositus pochodzi od zawartości najcenniejszego olejku tej kompozycji jakim jest olejek melisy lekarskiej (Oleum Melissae). Melisa Lekarska, roślina o wszechstronnych właściwościach leczniczych, oraz jej olejek traktowane były przez Paracelcusa (1493 – 1541) jako eliksiry życia. W wiekach średnich lek ten stosowany był w wielu dolegliwościach życia codziennego jak zaburzenia trawienne, biegunki, bronchit, zakażenia jamy ustnej, trudnogojące się rany, nerwowość, palpitacje serca, astma, migreny, bóle stawowe i mięśniowe. Przede wszystkim jednak Esencja ratowala życie ludzkie w okresach pandemii chorób zakaźnych, takich jak tyfus, dezynteria, choroby infekcyjne skóry dziesiątkujących ludność Europy. W czasie jednej z takich epidemii w 1611 r wobec coraz większego zapotrzebowania na lek mnisi zakonu Karmelitow pod Paryżem postanowili ujawnić jego recepturę.

Od tej pory Esencja stała się ulubionym lekiem Europy i sprzedawana była pod nazwami Spiritus Melissae, Eau de Melisse des Carmes, Aqua Carmelitana, Karmelitergeist, Melissengeist, Essenza Carmelitana. Esencja była tak skuteczna, że zabrali ją ze sobą żeglarze szukający szczęścia w Ameryce i w 1885 r. została opisana w American Journal of Pharmacy, Vol. 57, jako lek meksykański „ Agua carmelitana”.

Jej historia i skład zostały opisane w wielu dawnych farmakopeach i encyklopediach medycznych, a szczególnie w Handbuch der Pharmazeutischen Praxis dr. Hager'a z 1880 r , wydawnictwa Springer Verlag. Według tej encyklopedii, Esencja Karmelitańska stosowana była jako uniwersalny lek w zakażeniach wewnętrznych i zewnętrznych oraz jako lek uspokajający ze względu na zawartość olejku melisy

W skład oryginalnej Esencji (odmiana franco germanicum) wchodzilo 6 olejkow eterycznych z nastepujących roślin:

- melisy lekarskiej (Melissa officinalis),

- cynamonu chińskiego (Cinnamomi cassiae),

- goździka (Syzygium caryophilli),

- gałki muszkatołowej (Myristicae fragrans),

- cytryny (Citrus limoni),

- kolendry siewnej (Coriandrum sativum).

Olejki te tworzą kanon Esencji.

W miarę upowszechniania się stosowania Esencji powstawały jej odmiany, mniej lub bardziej bogate w składniki. Jedną z nich była odmiana o nazwie Dardel, zawierająca dwa cenne składniki, olejki tymianku i mięty, zastosowane później w polskiej recepturze leku ARGOL® Essenza Balsamica. Inne odmiany esencjii, prawdopodobnie z powodu braku dostępności nie zawierały  wszystkich oryginalnych skladników i z tego powodu nie dorównywały skutecznością pierwowzorowi. Inne odmiany zawierały olejki lawendy, rozmarynu, tymianku, mięty, arcydzięgla itd. Olejek melisy lekarskiej wymieniano często na tańszy olejek citronelli zwanej potocznie melisą indyjską (Cymbopogon nardus), o ktorym pisze już Dr H. Hager w swojej encyklopedii z 1880 r , iż “nie miał on wiele do czynienia z olejkiem melisy lekarskiej”. Te odmiany Esencji nazywano je Spiritus aromaticus. Esencja Karmelitańska, w licznych swoich odmianach stosowana jest do dnia dzisiejszego w wielu krajach Europy.